آسانسور شش هزار ساله در قم چقا

tell tale heart literary analysis essay useful english phrases for essay writing 5th-grade-research-paper frank conroy think about it essay دانلود          download

آسانسور شش هزار ساله در قه‌م‌چوقای

سید محمد فواد  ابراهیمی

مدرس ریاضیات و کامپیوتر مراکز تربیت معلم سنندج

اول  اردیبهشت  ماه  ۱۳۸۴  شمسی 

کیست آن پنهان مرا در جان وتن ؟                             کززبان من همی گوید سخن

آنکه گوید از لب من راز، کیست ؟                        بشنوید این صاحب آواز کیست ؟ 

   در ادامه‌ی دیدار از طبیعت و آثار قدیمی موجود دراستان کردستان ایران این بار، راهم به قلعه‌ی ؛ قم‌چقا ؛ در منطقه‌ی گروس افتاد که آن‌چنان مرا تحت تاثیر قرار داد که ده‌ها روز بعد از مشاهده‌ی آن شاه‌کار دست مردمان متفکر عهد باستان این سرزمین، هنوز در حال هیپنوز بوده و تلاش برای یافتن پاسخ به سؤالات فراوانی، فکرم را مشغول کرده‌اند. اگردر بهار ۸۳  طبیعت بکر سلسله جبال ؛چل چه مه؛ مرا به نوشتن واداشت، امسال در بهار ۸۴ موفق شدم سه بار در آسانسوری بالا و پایین بروم که بیش از شش هزار سال پیش ساخته شده است! آری تونل شیب‌دار نزدیک به قائم قلعه‌ی قم‌چقا دقیقا‏کاری راانجام می‌دهد که آسانسوری در یک آسمان‌خراش بدون راه پله‌ی امروزی به‌عهده دارد. وقتی در مسیر جاده‌ی بیجار به تکاب به سمت منطقه‌ی قم‌چقای پیچیدیم، در ذهنم به آثار معماری به‌جا مانده از گذشته‌های دور می‌اندیشیدم، مثل تخت جمشید، تخت سلیمان و تفاوت آنها را با کارهای ساده‌تری چون پل صلوات‌آباد بیجار و پل قشلاق سنندج ارزیابی کرده و سعی می‌نمودم خود را در فضا و حال و هوای آن روزگاران حس کرده، تا بیش‌تر و عمیق‌تر ارتباطات بین آدمیان و علائق و تمایلات درونی آن‌ها را دریابم. ولیکن هرگز تصور نمی‌کردم که تا چند دقیق‌ی دیگر، اثری را خواهم دید که سوای همه‌ی آثار  فوق‌الذکر بوده و از همه‌ی آن‌ها اعجاب‌انگیزتر باشد. جاده‌ی خاکی و نامناسب که فقط ماشین‌های خاص با گذر از آن به نزدیکی قلعه‌ی قم‌چقا می‌روند، در آن منطقه‌ی فراموش شده، آدمی را به یاد سفرهای جنجالی ماجراجویان گذشته می‌اندازد که هرخطری را برای تشفی امیال و شناخت جاهای بکر و صعب‌العبور، به جان می‌خریدند. پس از متوقف شدن ماشین، پیاده به سمت کوهی راه افتادیم که چون پیستون عظیم استوانه‌ای اطرافش تراشیده شده و دورادورش را صخره‌های قائم سنگی چون دیوار تشکیل داده‌اند. تنها راه صعود به بالای این آسمان‌خراش سنگی محل اتصال آن به کوه همسایه می‌باشد که اگر تدابیر بشر جلو فرسایش بی‌رحمانه‌ی طبیعت را نمی‌گرفت، شاید بدون استفاده از هلی‌کوپتر فرود آمدن در فلات مسطح بالای آن و قدم زدن در ویرانه‌های یک مجتمع مسکونی هزاره‌های پیش، غیرممکن می‌گردید. از مسیر مالرو به پلکان‌های دست ساز آدمی در ارتفاعات برخورده  و بدون خستگی زیاد از تنها دروازه‌ی شهر باستانی که تنگه‌ای سنگی است، به بالای کوه قم‌چقا رسیدیم. چنان‌چه این تنگه بسته شود، نزول به کمره‌ی کوه محال است، مگر از راه مخفی درون صخره‌ی غول پیکر که همان آسانسور مورد نظر ما باشد! از به هم خوردن نظم گیاهان روئیده شده به آسانی می‌توان پی برد که در کدام قسمت‌ها، افرادی به کندن وکاوش برای به دست آوردن زیرخاکی‌ها پرداخته‌اند. در این لحظات، مطابق ذهنیت معمول در مورد قلعه‌های مرتفع بالای کوه‌ها به دنبال دیوارهای دست چین درحاشیه‌ها و یافتن کانال و سردآب‌ها بودیم که ناگهان چند چاه گشاد کنده شده در سنگ، توجه‌مان را به‌خود جلب کرد. با صحبت‌ها از چگونه‌کندن و نحوه‌ی استفاده از آن‌ها هرگز تصور رویارویی با آسانسور شش هزار سال پیش به ذهنمان خطور نمی‌کرد. شمارش معکوس ثانیه‌ها شروع شده بود که در لبه‌ی بالایی یک چاه مکعبی با ارتفاع حدود سه متر، چشمم به تونلی با شیب بسیار مایل افتاد که نور دهانه‌ی پائین آن رسانیدکه هم‌چون یک چاه ول ی است که ته ندارد. در جا خشکم زد. قلبم به حداقل سرعت در تپیدن قناعت نمود. چشم‌هایم گرد شدند و آن‌چه جریان داشت  بارش سوالات بود و رسیدن بارقه‌های فکری. عجب شاه‌کاری! وقتی به زحمت از دیواره‌ی چاه مکعبی پایین رفتم و به دهانه‌ آسانسور نزدیک شدم، یهو قلبم فرو ریخت.! کندن سوراخ بزرگ و طویل  ده متری در یک قطعه سنگ سخت غول پیکر، آن‌هم در حداقل شش هزار سال پیش با چه وسایلی؟! وقتی از درون این لوله‌ی یکنواخت نزول می‌کردم، تعبیه‌ی پلکان‌های ریز که مانع سقوط آدمی به پایین می‌شد  و اثر و جای وسیله‌ی نوک‌تیز در سطح جانبی تونل و… این اندیشه را در من بیدار نمود که دست زدن به چنین عمل بسیار پیچیده و سختی نمی‌توانسته بدون تمهیدات فکری و نقشه‌ی قبلی انجام گرفته باشد! زیرا تونل به سکویی سنگی در کمره‌ی کوه ختم می‌شود که امکان راه‌یابی به محل اتصال به سایر کوه‌ها و دشت‌ها را فراهم می‌نماید. راجع به پدیده‌ی حیرت‌آور آسانسور مذکور دو مسئله‌ی اساسی قابل بررسی است:

۱ – کسانی که نقشه‌ی این آسانسور را در نظر گرفته‌اند، بدون اطلاع دقیق از موضوعات هندسی و مثلثاتی و انجام محاسبات لازم، قادر به طراحی آن نقشه نبوده‌اند. لذا وجود مهندسین ریاضیدان در قم‌چقا، آن هم در هزاره‌ی چهارم قبل از میلاد امری اجتناب ناپذیر می‌باشد.

۲ – از نظر اجرای طرح اگر درآن زمانی که آسانسورساخته شده، هنوز وسایل  آهنی محکم و موثر در سنگ درست نشده بود، چگونه و با چه وسیله‌ای دل آن سنگ سخت بسیار بزرگ را حفاری نمودند؟ به این نکته توجه شود که حفاری طویل در سنگ در حال حاضر هم با این همه امکانات و وسایل،کارساده‌ای نیست.

 البته سوالات جنبی فراوانی به ذهن می رسد.ازجمله:

  • آیا حفاران، خود مهندسین طراح آسانسور بوده‌اند؟
  • حفاران از بالا شروع به کندن نموده‌اند یا ازپائین؟

–   چند نفر در این کار طاقت فرسا، رل اصلی را داشته‌اند و تقسیم وظیفه چگونه بوده و هرکدام چه کاری را متعهد شده‌اند؟ با چه معیار و با چه وسائلی از ابعاد و جهت پیش‌روی درست، سر در آورده و بعد با اطمینان به کندن ادامه داده‌اند؟ چرا که امکان هیچ‌گونه آزمایش و خطائی نبوده و اثری از خطا دیده نمی‌شود. یعنی آن‌هاکاملاً‎ آگاهانه، سانتیمتر به سانتیمتر جلو رفته‌اند و دقیقاً به مقصد مورد نظر خود رسیده‌اند.

اما سوال مهم این است که چرا وجود چنین پدیده‌ی اعجاب‌انگیزی درکتاب‌ها و نشریات و به‌ویژه تبلیغات میراث فرهنگی و سایر ارگان‌ها، بسیار بسیار کم‌رنگ نشان داده شده است؟ اگر چه در آثار تخت جمشید و یا تخت سلیمان، تعدد اثرها قابل توجه است، ولی آسانسور قم‌چقا گوی سبقت را از همه ربوده و از جنبه‌های مختلف دارای امتیاز برتر و در اولویت قرار می‌گیرد.

بعد زمان، وجود وسائل و امکانات و از همه مهم‌تر، فرق بین  کارهای روبنائی و حجم سازی  با   کارهای اندرونی و گنجایش سازی  از زمین تا آسمان است! پس چه شده که این شاهکار بی‌نظیربه فراموشی سپرده شده است؟

به نظر این‌جانب  بر متولیان میراث فرهنگی و مورخان و مهندسین و طراحان و باستان شناسان و زمین شناسان و عمیق اندیشان کردستان واجب است که به مطالعه‌ی دور و نزدیک این اثر عظیم به‌جا مانده از نیاکان اکراد بپردارند. تا گوشه‌های مبهم و ناشناخته‌ی این نماد تمدن بسیار متعالی روشن گردد و با کشاندن پای جهان‌گردان به منطقه، ضمن نشان دادن عظمت و پیشینه‌ی درخشان این ملت اصیل، زمینه‌ی ایجاد صنعت پُر درآمد توریست را نیز فراهم نمایند.

پیش‌نهاد می‌نمایم با توجه به ویژگی‌های مهم آثار طبیعی و باستانی فراوان موجود درمنطقه‌ی کردستان، مثل سلسله جبال‌های رفیع چل‌چه‌مه و اورامانات، قلعه زیویه، تخت سلیمان، غار کرفتو،  قلعه‌ها و غارهای دیگر و … ایجاد یک شهرک استاندارد  ویژه، با داشتن فرودگاه بین‌المللی درحوالی دیواندره، برای اسکان توریست‌های داخلی و خارجی کاری است اساسی و ضروری که ضمن ایجاد اشتغال برای عده‌ای ازمردم استان کردستان منبع پُر درآمدی نیز فراهم می شود و از همه مهم‌تر ارج و اعتبار دیرینه‌ی مردمان این مرز و بوم بر جهانیان بیش‌ترآشکار می‌گردد.

سید محمد فواد   ابراهیمی

مدرس ریاضیات و کامپیوتر مراکز تربیت معلم سنندج

اول  اردیبهشت  ماه   ۱۳۸۴  شمسی

INDEX

photo_2016-05-16_21-36-24

پاسخ دهید